IB BIOLOGY IA Nedir? 2025 Rehberi: Danışmanlık, Konular, Açıklamalı Örnekler, Kriterler, HL/SL Farkı

IB Biology IA Nedir?

IB Biology IA, IB Diploma Programı Biyoloji dersinin bir kısmıdır. IB Biyoloji IA olarak da aratılan bu çalışma, öğrencinin kendi araştırma sorusunu kurduğu ve biyoloji bilgisini bilimsel bir rapor üzerinden kanıtladığı lise dönemine göre üst düzey bilimsel çalışmadır.

Bunun için de birçok öğrenci zorlanabilmektedir.

IB Biology IA kapsamında üretilen çıktı, öğretmen tarafından değerlendirilen ve IB tarafından dış moderasyona tabi tutulan bireysel rapordur.

ib biology ia nasıl yazılır örnekleri danışmanlık

Bir IB ödevi yazmak bazen biraz korkutucu olabilir. Ama Essay Sepeti’nin uzman hocaları yanınızda. Size burada en ince detayına kadar IB biyoloji IA yazmayı anlatacağız.

Ama yazmakta zorluk çekiyorsanız ve bu konuda danışmanlık almak isterseniz bize sağ aşağıda bulunan mesaj butonundan, iletişim bölümünden ya da [email protected] adresinden ulaşabilirsiniz.

Bunun yanı sıra eğer IB International Baccalaureate (IB) nedir, süreç nasıl işler bilmiyorsanız her IB dersi için bizden danışmanlık alabilirsiniz. IB extended essay, TOK essay ya da internal assessment (IA) gibi konularda danışmanlık almak isterseniz sağ altta bulunan mesaj bölümünden, iletişim kısmından ya da [email protected]’dan bize ulaşabilirsiniz. Hadi başlayalım 🙂

IB Biology IA Criteria Neleri Kapsar?

IB Biyoloji IA Kriterleri

ib bio ia criteria

IB Biyoloji IA kriterleri, research design, data analysis, conclusion ve evaluation olarak adlandırılan dört kriterden oluşur.

Her bir kriter 6 puan üzerinden puanlanan bir ölçektir ve toplam puan 24 puan üzerinden değerlendirilir.

Ne kadar yüksek puan alırsanız o kadar iyi not alırsınız.

Research design kriteri, araştırma sorusunun test edilebilir biçimde kurulmasını, değişkenlerin doğru tanımlanmasını ve yöntemin geçerli veri üretecek şekilde tasarlanmasını ölçen kriterdir.

Çoğu öğrenci burada takılır çünkü daha önce karşılarına çıkmış bir ödev türü değildir.

Data analysis kriteri, ham verinin işlenmesi, uygun grafik ve istatistiksel işlemlerle bulguların ortaya çıkarılması ve belirsizliklerin anlamlı biçimde yönetilmesi üzerinden değerlendirilen kriterdir.

Bu kısım da ciddi matematik beceri gerektirir.

Conclusion kriteri, elde edilen veriye dayanarak araştırma sorusuna doğrudan ve biyolojik kavramlarla tutarlı bir cevap üretilmesi üzerinden puanlanan kriterdir.

Evaluation kriteri, sınırlılıkların bilimsel dille tartışılması ve gerçekçi iyileştirme önerileriyle araştırmanın kalitesinin eleştirel biçimde değerlendirilmesi üzerinden puanlanan kriterdir.

Sonra yıllarda ise bu son iki kriterin önemi artmıştır.

2025 Kriter Vurgusu: Conclusion ve Evaluation Ağırlığının Artması

2025 senesindeki yaklaşımda IB Biyoloji internal assessment’ın bilimsel bir araştırma olarak kurgulanması, sonuç çıkarma ve değerlendirme becerilerini merkeze alır.

Dört kriterin her birinin 6 puan olması nedeniyle conclusion ve evaluation kriterleri toplam puanın yarısını oluşturan 12 puanlık bir alanı temsil etmektedir.

Sonuç olarak 7-8 bölüm arasında 2 bölüm ağırlık oluşturuyorsa buraya dikkat etmek akıllıca olacaktır.

IB, revised criteria ifadesiyle özellikle concluding ve evaluating becerilerinin daha fazla öne çıkarıldığını açık biçimde belirtmektedir.

Bu vurgu, sadece “deney yaptım ve grafik çizdim” düzeyinin yeterli olmadığını, veriden biyolojik anlam üretilmesinin ve sınırlılıkların bilimsel şekilde yönetilmesinin kritik olduğunu gösteren bir durumdur.

IB Biyoloji IA’da Bilimsel Süreç: RQ, Hipotez, Değişkenler, Kontrollü Deney ve Güvenlik

Bio IA süreci, research question yani RQ ile başlayan ve araştırma tasarımının mantığını gözler önüne seren bir bilimsel süreçtir.

RQ, bağımsız değişken ile bağımlı değişken arasındaki ilişkiyi ölçülebilir biçimde kuran bir soru cümlesi olarak kurgulanması gereken bir araştırma unsurudur.

Hipotez, biyolojik teoriye dayanarak beklenen yönü ve gerekçeyi ifade eden bir öngörüdür.

Değişkenlerin tanımlanması, özellikle controlled variables kısmının netleşmesiyle birlikte deneyin adil test mantığını kuran tasarım bileşenidir.

Biology IA’nın bilimsel araştırma biçimi, nicel verinin toplanmasını ve analiz edilmesini önceliklendiren bir yaklaşım çerçevesidir ve uygun olduğunda nitel gözlemlerle de desteklenebilir.

Etik ve güvenlik boyutu, canlılara zarar verme riskini azaltan ve okul laboratuvar kurallarıyla uyumlu bir uygulama disiplinidir. Bu Türkiye’deki çoğu okulda dikkat edilen bir uygulamadır.

IB Biology IA Formatı Nasıl Olmalıdır?

IB bio IA, tek bir bilimsel araştırma görevi üzerinden yazılı raporla değerlendirilen bir iç değerlendirme bileşenidir ve iyi bir formatın amacı, araştırma sorusundan veri analizine kadar tüm adımların okunur ve kanıtlanabilir biçimde sunulmasıdır.

Başlık ve Research Question Bölümü

IB bio IA raporunun başlığı, araştırmanın neyi test ettiğini tek bakışta anlatan kısa ve spesifik bir ifade olmalıdır.

Biyoloji IA research question, öğrencinin kendi formüle ettiği ve nicel veri toplayarak yanıtlayacağı açık uçlu bir araştırma sorusu olmalıdır.

Araştırma sorusu bağımsız değişkenin ne olduğunu, bağımlı değişkenin nasıl ölçüldüğünü ve biyolojik bağlamın hangi sistemde kurulduğunu (enzim, bitki, mikroorganizma, ekosistem gibi) ima eden bir yapı üzerine inşa edilmelidir.

Her öğrencinin araştırma sorusu benzersiz olmalıdır ve aynı ham veri setinin başka bir öğrenciyle aynen sunulması kabul edilebilir bir uygulama değildir. Bunun için de öğrenciler birbirlerini taklit etmekten ve aynı deneyi aynı koşullarda yapmaktan çekinmelidirler.

Bu netlik, IB bio IA kriterleri kapsamında research design puanının temelidir.

Giriş Bölümü

IB Biology IA giriş bölümü, çalışmanın biyolojik bağlamını kısa biçimde kuran ve ardından araştırma amacını açıkça ifade eden bir metin olmalıdır.

Girişte biyolojik teori “ders kitabı özeti” gibi uzatılmamalıdır ve yalnızca araştırma sorusunu anlamak için gerekli arka plan verilmelidir. Verilen arka plan da RQ ile paralel olmalıdır.

Kişisel bağ, “neden bu soruyu seçtim” kısmını kısa ve gerçekçi biçimde açıklayan bir bağlam olmalıdır ve araştırmanın hedefini dağıtan uzun hikâye anlatımı olmamalıdır. Bu kısma personal motivation da denmektedir.

Giriş, araştırma sorusunu aynen yazarak bitmelidir ve okuyucuya raporun hangi mantıkla ilerlediğini gösterecek kadar yönlendirici olmalıdır. Bu bölümde Türkiye’deki bazı okullar aynı zamanda projeni sürecinde nelerin yapılacağı hakkında kısa özet de istemektedir.

Her ne kadar bir tane IB kitapçığı olsa da okullar kriterlere uyacak şekilde kendi best practices yöntemlerini geliştirmişlerdir. Fark da buradan doğmaktadır.

Background Bölümü

IB Biology IA background bölümü, araştırma sorusunun arkasındaki biyolojik mekanizmayı açıklamak için gerekli olan kavramları seçerek sunan bir bölüm olmalıdır. Burada kaynak seçimi ders kitabı, güvenilir eğitim materyali ve mümkünse konuya uygun bilimsel kaynaklarla desteklenmelidir.

IB, raporda kullanılan kaynaklara uygun referans verilmesini beklemektedir ve eksik ya da hatalı kaynak göstermenin akademik ihlal olarak değerlendirilip yaptırıma konu olabileceğini açıkça belirtmektedir.

Özellikle ChatGPT hatalı veya hiç var olmayan referanslar üretir. Bu bağlamda ödevlerinizi yaparken kesinlikle yapay zeka kullanılmamasını öneririz. Turnitin gibi uygulamalar da bu yapay zeka içeriği yakalarken olmayan referansları da işaretlemektedir.

Background bölümü, araştırma tasarımını gerekçelendirecek kadar güçlü, fakat data analysis bölümünün yerini çalmayacak kadar kısa olmalıdır.

Değişkinler: Independent, Dependent, Controlled Variables

IB bio IA’da bağımsız değişken, öğrencinin manipüle ettiği veya sahada seçtiği etkendir ve bağımlı değişken bu etkinin ölçülen çıktısıdır.

Kontrollü değişkenler, araştırmanın “adil test” mantığını korumak için sabit tutulması gereken koşullardır. Bunun için de önem arz etmektedir.

IB, öğrencinin araştırmasını; bağımsız değişkeni manipüle ederek, sahada değişken seçerek ya da veritabanından farklı veri seçerek yürütebileceğini belirtmektedir ve bu çerçevede değişkenlerin raporda açıkça tanımlanması gereklidir.

Bize en çok gelen sorunlardan biri de araştırma dizaynı yapılırken bu değişkenlerin iyi kurgulanmaması veya karıştırılmasıdır. Buraya dikkat etmeliyiz.

Materials ve Method Bölümü

IB Biology IA yöntem bölümü, başka bir öğrencinin aynı araçlarla aynı adımları izleyerek benzer veri üretebileceği kadar ayrıntılı yazılmalıdır ve bu tekrarlanabilirlik, research design kriterinin doğrudan gereğidir.

Yöntem, hangi ölçüm aracının kullanıldığını, kaç tekrar yapıldığını, ölçüm aralıklarını ve kontrol edilen koşulları ortaya koymalıdır.

IB, bilimsel araştırmada güvenli ve sağlıklı uygulamanın sorumluluğunu vurgulamaktadır öğretmenin, öğrencinin güvenlik, etik ve çevresel faktörleri uygun şekilde değerlendirdiğinden emin olması gerektiğini belirtmektedir. Bu nedenle risk assessment, yani risk analizi, “formalite” değil, yöntemin ayrılmaz bir parçası olmalıdır.

Raw Data ve Processed Data Tabloları

IB biyoloji IA, araştırma sorusunu yanıtlamak için nicel verinin toplanmasını ve analiz edilmesini zorunlu bir omurga olarak tanımlamaktadır ve bu nedenle raw data tablosu raporun en önemli kısımlarından biridir.

Bunun için de doğru sunulması önemlidir.

Raw data, yani işlenmemiş ham veri, doğrudan ölçülen değerleri (birimler ve belirsizliklerle birlikte) içermelidir.

Processed data, yani işlenmiş veri, ham verinin işlenmesiyle elde edilen hesaplanmış değerleri, ortalamaları, yüzde değişimleri veya dönüştürülmüş ölçümleri içermelidir.

IB biyoloji IA word count sınırında veri tablolarının kelime sayımına dahil edilmediği açıkça belirtilmektedir ve bu durum, tabloyu doğru ve kapsamlı tutmanın raporu “şişirmek” anlamına gelmediğini göstermektedir.

Data Analizi Bölümü

IB Biology IA criteria içinde data analysis, ayrı bir kriter alanıdır ve yalnızca grafik çizmekten ibaret değildir.

Data analizi bölümünde grafikler, ham verinin desenini görünür kılan ve araştırma sorusuna giden mantığı güçlendiren araçlardır.

IB, bilimsel araştırmada veri toplama ve analiz için elektronik tabloyla modelleme yapılabileceğini de açık biçimde kabul etmektedir ve bu yaklaşım, özellikle ölçüm setleri büyüdüğünde daha doğru işlem yapılmasını sağlar.

Belirsizlik ve ölçüm hatası, mümkün olduğunda grafikler üzerinde hata çubukları veya belirsizlik açıklamalarıyla gösterilmelidir ve istatistiksel test seçimi, veri tipine ve araştırma tasarımına uygun biçimde gerekçelendirilmelidir.

Data analizi, bulguyu “biyolojik anlam”a bağlayan köprü olduğu için metin içinde yorumlanmış grafiklerle yürütülmelidir.

Conclusion Bölümü

IB Biology IA conclusion bölümü, araştırma sorusuna doğrudan cevap veren ve bu cevabı verinin gösterdiği desenlerle destekleyen bir bölüm olmalıdır.

IB, revised assessment model içinde sonuç ve değerlendirme alanına toplam puanın yüzde 50’sini ayırdığını belirtmektedir  ve bu vurgu, sonucun “net ve kanıta dayalı” kurulmasının yüksek puan için merkezi olduğunu gösteriyor bize.

Conclusion, yeni veri ekleyen bir bölüm değildir ve data analysis bölümünde ortaya konan bulguyu biyolojik mekanizma diliyle toparlayan bir hüküm kısmıdır. Burada artık bir sonuca varırız.

Evaluation Bölümü

IB Biology IA evaluation bölümü, araştırmanın sınırlılıklarını ve hata kaynaklarını sadece saymakla kalmayan, bunların bulgu üzerindeki etkisini açıklayan bir eleştirel değerlendirme bölümü olmalıdır.

Evaluation bölümü, yöntemsel sınırlılıkları, ölçüm hassasiyetini, kontrol değişkenlerinin ne ölçüde korunabildiğini ve gerçekçi geliştirme önerilerini bilimsel mantıkla bağlamalıdır.

ib biology ia danışmanlığı

IB Biology IA Topics Nasıl Seçilir?

IB Biology IA topics seçimi, IB biyoloji internal assessment sürecinin en kritik karar noktasıdır. IB Biology IA topic seçimi doğru yapıldığında IB biyoloji IA kriterleri kapsamında araştırma dizaynı ve data analizi alanları doğal biçimde güçlenir.

IB bio IA topics seçimi yapılırken hedef, ölçülebilir veri üretebilen ve IB biyoloji IA research question yapısına net biçimde oturan bir çalışma kurmaktır. Bu yaklaşım, IB Biology IA için en yaygın başarı kalıbıdır.

IB Biology IA Topic Kontrol Listesi

İyi bir IB Biology IA topic, tek bir bağımsız değişkenin tek bir bağımlı değişken üzerindeki etkisini test edebilecek kadar net olmalıdır.

IB biyoloji IA başlıklarının, sayısal veri toplayabilmeyi zorunlu kılan bir bilimsel araştırma mantığına oturduğu için ölçümün nicel olması gereklidir. Bu başlıklar, okul laboratuvarında veya erişilebilir ev ortamında uygulanabilir olmalıdır ve ekipman ihtiyacı gerçekçi olmalıdır.

Biyoloji IA konunuz güvenlik ve etik boyutunda problem üretmemelidir ve canlılara zarar verme riskini azaltacak biçimde kurgulanmalıdır. Konu, zaman planına sığacak kadar dar kapsamlı olmalıdır ve tekrar sayısı ile veri kalitesi yönetilebilir olmalıdır.

IB Biology IA Konu Örnekleri

IB Biology IA topics içinde enzimler, ölçüm kolaylığı ve güçlü teori bağlantısı nedeniyle çok tercih edilen bir kümedir.

Enzim temalı IB Biology IA topic, pH, sıcaklık, substrat konsantrasyonu gibi bağımsız değişkenlerle; reaksiyon hızı gibi ölçülebilir bir bağımlı değişkeni eşleştirebildiği için uygundur.

Osmoz temalı IB Biology IA topics, patates veya bitki dokusu gibi erişilebilir materyallerle su potansiyeli ve kütle değişimi gibi nicel ölçümler üretebildiği için uygundur.

Fotosentez temalı IB Biology IA topics, ışık şiddeti veya dalga boyu gibi değişkenlerin fotosentez hızına etkisini test edebildiği için uygundur ve yöntem doğru kontrol edildiğinde güçlü bir data analysis alanı oluşturur.

Mikroorganizma büyümesi temalı IB Biology IA topics, uygun güvenlik koşulları sağlandığında büyüme eğrisi, koloni sayımı veya bulanıklık ölçümü gibi nicel veri üretebildiği için güçlüdür.

Ekoloji temalı IB Biology IA topics, saha verisi toplayabilen öğrenciler için tür çeşitliliği indeksleri ve çevresel değişken ilişkileri üzerinden güçlü bir IB Biology IA research question kurabildiği için uygundur.

Örnek RQ şablonları: “X’in Y üzerindeki etkisi” Formatı

IB Biology IA research question genellikle “X’in Y üzerindeki etkisi” kalıbına oturduğunda ölçülebilirlik ve tasarım netliği artar. Bu kalıp, IB Biology IA topic seçimini de disipline eden bir çerçevedir.

IB Biology IA research question şu formda kurulmalıdır: “Bağımsız değişken X, belirli koşullar altında ölçülen biyolojik çıktı Y’yi nasıl etkiler” biçiminde olmalıdır.

Enzim temalı IB Biology IA research question, “X düzeyindeki pH değişiminin Y enziminin reaksiyon hızı üzerindeki etkisi nedir” biçiminde olmalıdır.

Osmoz temalı IB Biology IA research question, “X konsantrasyonundaki çözelti, Y dokusunun kütle değişimini nasıl etkiler” biçiminde olmalıdır.

Fotosentez temalı IB Biology IA research question, “X ışık şiddeti değişimi, Y bitkisinin fotosentez hızını nasıl etkiler” biçiminde olmalıdır. Bu tür bir ifade, research design bölümünde değişkenleri açık yazmayı ve data analysis bölümünde test seçimini gerekçelendirmeyi kolaylaştırır.

IB Biology IA HL SL Farkı Nedir?

IB Biology IA HL SL difference, format farkından çok beklenti derinliği farkıdır. IB Biology IA, 2025 yaklaşımında SL ve HL için aynı scientific investigation çerçevesiyle yürütülen bir rapordur.

IB Biology IA criteria yapısı her iki seviyede de aynı mantığa dayanır ve raporun omurgası research design, data analysis, conclusion ve evaluation alanlarıdır.

HL/SL Aynı Format Mı Yoksa Farklı Mı?

IB Biology IA formatı SL ve HL öğrencileri için aynı formatta yürütülen bir rapordur. 2025 çerçevesinde IB Biology IA, düzen, açıklık ve sunum beklentisi açısından iki seviyede de aynı standarttadır.

Bu nedenle IB Biology IA HL SL difference, başlıkların değişmesi veya rapor türünün farklılaşması değildir.

IB Biology IA HL SL difference, aynı formatın içinde HL öğrencisinden daha güçlü biyolojik gerekçelendirme ve daha sıkı evaluation beklenmesidir.

HL Seviyesindeki Beklentiler

IB Biology HL seviyesi, müfredat hacmi ve kavramsal derinlik açısından SL seviyesine göre daha yoğun bir çerçevedir. Bu yoğunluk, IB Biology IA HL SL difference içinde HL öğrencisinin conclusion kısmında biyolojik mekanizmayı daha güçlü bağlaması ve evaluation kısmında sınırlılıkların etkisini daha teknik tartışması şeklinde görünürdür.

HL düzeyinde data analysis, uygun olduğunda daha gelişmiş istatistiksel gerekçelendirme ve belirsizlik yorumlarıyla desteklenmelidir.

HL düzeyinde research design, değişken kontrolünün daha dikkatli kurulması ve yöntemsel tercihlerin daha sağlam gerekçelendirilmesi üzerinden değerlendirilmeye daha açık bir alandır.

SL Seviyesindeki Beklentiler

IB Biology SL için en doğru strateji, yönetilebilir bir IB Biology IA topic seçimi ve net bir IB Biology IA research question kurulumudur.

SL düzeyinde başarı, konuyu zorlaştırmakla değil, ölçümü temiz yapmakla ve data analysis bölümünü doğru kurmakla gelir.

SL düzeyinde evaluation, sınırlılıkları sadece listelemek yerine bunların sonuca etkisini açıklayabildiğinde güçlüdür.

SL düzeyinde conclusion, verinin gösterdiği ilişkiye doğrudan yanıt verdiğinde ve biyolojik bağlamla tutarlı kurulduğunda yüksek puana giden yol açılmış olur.

Bu yaklaşım, IB Biology IA topics seçimini de kontrollü tuttuğu için en güvenli başarı yoludur.

IB Biology IA Examples ve İnceleme Yöntemi

IB Biology IA examples, IB Biology IA yazım standardını görmenin en hızlı yoludur. IB Biyoloji IA sürecinde örnekler, kopyalanacak metin değil, formatın ve değerlendirme mantığının anlaşılacağı referans metinlerdir.

IB Biology IA examples incelenirken hedef, IB Biology IA criteria mantığının raporda nasıl “kanıta dönüştürüldüğünü” görmektir. Bu yaklaşım, IB Biology IA research question kalitesini ve IB Biology IA evaluation gücünü doğrudan artıran bir yöntemdir.

Örnek IB Biology IA examples çalışırken doğru yaklaşım, örneği önce bir “şablon” gibi okumak, sonra kendi IB Biology IA topic seçiminle aynı şablonu özgün verinle yeniden kurmaktır.

Aynı konuya yakın çalışmak mümkün olsa da aynı veri, aynı cümle yapıları ve aynı grafik dili, IB Biology IA plagiarism riskini artıran bir durumdur.

IB Biology IA Örneği

Örnek IB Biology IA examples, sana “yüksek puanlı bir rapor nasıl görünür” sorusunun cevabını verir durumdadır. Bu bölümde tek bir örnek

IB Biology IA research question üzerinden, IB Biology IA formatı boyunca tüm bölümleri nasıl kuracağını gösterecek bir şablon yer almaktadır.

Research Question ve Konu Çerçevesi

Bu örnekte konu enzim aktivitesi temellidir. Araştırma sorusu, ölçülebilir ve kontrol edilebilir olduğu için IB Biology IA topics içinde güvenli bir seçenektir.

Araştırma sorusu şu şekildedir: Patates dokusundan elde edilen katalaz enziminin aktivitesi, hidrojen peroksitin parçalanma hızını pH değişimine bağlı olarak nasıl etkiler sorusudur.

Bu soru, IB Biology IA research question standardında tek bir bağımsız değişkeni ve tek bir bağımlı değişkeni net biçimde tanımlayan bir sorudur.

Bu IB Biology IA topic, hem SL hem HL öğrencileri için uygulanabilir bir scientific investigation örneğidir. Bu IB Biology IA topic, etik açıdan düşük riskli bir seçenektir. Bu IB Biology IA topic, laboratuvar ekipmanı erişimi sınırlı olan okullar için de uygulanabilir bir seçenektir.

IB Biology IA Bölümleri

Aşağıdaki açıklamalar, IB Biology IA examples incelerken “ne öğrenmeliyim” sorusuna pratik cevap niteliğindedir. Her alt başlık, senin raporunda yazman gereken içeriğin tipini göstermektedir.

Başlık ve Research Question

Başlık, araştırma sorusunu yansıtan kısa bir cümle olmalıdır. “pH’ın katalaz aktivitesine etkisi” gibi bir başlık, IB Biology IA topic alanını doğrudan tarif eden bir başlıktır. Başlık, değişkenleri ima eden bir ifade olmak zorundadır.

Giriş Bölümü

Giriş, katalazın biyolojik rolünü ve hidrojen peroksitin hücre için neden toksik bir madde olduğunu açıklayan kısa bir biyolojik bağlam olmalıdır.

Giriş, pH’ın enzimlerin aktif bölge yapısını etkileyebileceğini ve bunun hız değişimine yol açacağını söyleyen bir teorik çerçeve olmalıdır.

Giriş, kişisel bağın kısa ve gerçekçi kurulduğu bir motivasyon paragrafı içermelidir.

Giriş, araştırma sorusunu aynı cümleyle tekrar edip araştırmanın amacını netleştiren bir kapanışla bitmelidir.

Background Bölümü

Background, enzim-substrat ilişkisini, katalaz reaksiyonunu ve pH etkisinin mekanizmasını anlatan gerekli teori bölümüdür.

Background, ders kitabı özeti gibi uzamaması gereken bir seçici teori bölümüdür.

Background, kullanılan temel biyoloji iddialarının kaynakla desteklendiği bir bölüm olmak zorundadır.

Variables Bölümü

Bağımsız değişken, pH değeridir. Bağımlı değişken, reaksiyon hızıdır. Kontrollü değişkenler, katalaz miktarı, hidrojen peroksit konsantrasyonu, sıcaklık, toplam hacim ve ölçüm süresi gibi unsurların sabit tutulmasıdır.

Değişkenlerin net yazılması, IB Biology IA criteria içinde research design puanını taşıyan omurgadır.

Materials ve Method Bölümü

Yöntem, aynı adımları izleyen bir kişinin benzer veri toplayabileceği kadar tekrarlanabilir yazımdır.

Patates dokusundan sabit konsantrasyonda enzim ekstraktı hazırlanması, farklı pH tampon çözeltilerinin hazırlanması, her pH koşulunda aynı hacimde substrat ile reaksiyon başlatılması ve belirli süre sonunda reaksiyon hızının ölçülmesi yöntemin ana hattıdır.

Güvenlik kısmı, hidrojen peroksitin tahriş edici olabileceğini ve gözlük-eldiven gibi koruyucu ekipmanın gerekli olduğunu belirten risk assessment bölümüdür. Bu risk analizi, deney için olmazsa olmazdır.

Raw Data Tablosu

Raw data, her pH düzeyinde yapılan tekrarların ham ölçümlerini içeren tablodur. Ölçüm birimi, ölçüm aralığı ve cihaz belirsizliği ham veri tablosunda açık yazılmalıdır. Ham veri, IB Biology IA examples içinde en kolay kontrol edilen “kanıt” alanıdır.

Processed Data Tablosu

Processed data, ham verinin ortalaması, standart sapması ve gerekiyorsa hız birimine dönüştürülmüş değerleri içeren tablodur. Processed data, grafiklerin ve istatistiksel testlerin beslendiği tablodur. Bu tablo, data analysis bölümünün temel girdisidir.

Data Analysis Bölümü

Data analysis, pH ile hız arasındaki ilişkiyi gösterecek grafiklerin metin içinde yorumlandığı bölümdür. Bu örnekte pH ekseninde hızın değişimini gösteren bir çizgi grafiği veya dağılım grafiği uygun bir tercihtir.

Hata çubukları, tekrar sayısı yeterliyse standart sapmayı gösterecek biçimde eklenmesi gereken bir unsurdur. İstatistiksel test seçimi, araştırma tasarımına uygun gerekçeyle yapılmalıdır.

Eğer amaç optimum pH noktasını bulmak ise tepe davranışını gösterecek yorum gereklidir. Eğer amaç iki pH grubunu karşılaştırmak ise uygun karşılaştırma yaklaşımı gerekçeli biçimde seçilmelidir.

Data analizi sadece grafik üretimi değil, konunun biyoloji bilimi ile nasıl açıklanacağını bize gösteren kısımdır.

Conclusion Bölümü

Conclusion, araştırma sorusuna doğrudan cevap veren ve verinin gösterdiği deseni net bir cümleyle ifade eden bölümdür. Bu örnekte sonuç, katalaz aktivitesinin belirli bir pH aralığında en yüksek olduğu ve bu aralığın dışında aktivitenin düştüğü yönünde bir hüküm cümlesidir.

Conclusion, mekanizmayı kısa biçimde açıklayan bir biyolojik gerekçe ile desteklenmelidir.

Evaluation Bölümü

Evaluation, sınırlılıkların ve hata kaynaklarının sadece listelenmediği, sonuca etkisinin açıklandığı bölümdür. Bu örnekte pH tamponlarının doğruluğu, patates ekstraktının her denemede aynı enzim konsantrasyonunda olmaması, sıcaklığın sabit tutulamaması ve ölçüm tekniğinin hassasiyeti tipik sınırlılıklardır.

Evaluation, her sınırlılık için gerçekçi bir iyileştirme önerisi sunmalıdır. Bu öneriler, “daha çok tekrar yaparım” düzeyinde kalmaması gereken teknik önerilerdir. Evaluation, IB Biology IA criteria içinde yüksek puanın belirleyici alanıdır.

Eğer IB International Baccalaureate (IB) nedir, süreç nasıl işler bilmiyorsanız bu yazımızdan öğrenebilirsiniz. IB extended essay, TOK essay gibi konularda danışmanlık almak isterseniz sağ altta bulunan mesaj bölümünden, iletişim kısmından ya da [email protected]’dan bize ulaşabilirsiniz.